Rumianek pomaga łagodzić łagodne dolegliwości trawienne, napięcie nerwowe oraz podrażnienia skóry i błon śluzowych. Działa przede wszystkim przeciwzapalnie, rozkurczowo i kojąco. Najczęściej stosuje się go jako napar do picia, okład, płukankę lub dodatek do kąpieli. Trzeba jednak zachować ostrożność przy alergii na rośliny astrowate oraz podczas przyjmowania niektórych leków.
Dlaczego rumianek działa?
Surowcem zielarskim są głównie koszyczki kwiatowe rumianku pospolitego (Matricaria chamomilla L.), rośliny należącej do rodziny astrowatych. Zawierają one olejek eteryczny, flawonoidy, kumaryny i kwasy fenolowe. To właśnie ich współdziałanie odpowiada za przeciwzapalne, rozkurczowe i łagodzące właściwości naparów oraz preparatów z rumianku.
Najważniejsze związki aktywne to:
- Bisabolol – składnik olejku eterycznego o działaniu przeciwzapalnym, kojącym i wspierającym regenerację skóry.
- Flawonoidy, w tym apigenina – mogą rozluźniać mięśnie gładkie i łagodnie wyciszać napięcie nerwowe.
- Chamazulen – związek powstający podczas przetwarzania olejku, któremu przypisuje się działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne.
- Kumaryny i kwasy fenolowe – wspierają działanie rozkurczowe oraz ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym.
Na co jest rumianek stosowany wewnętrznie?
Napar z rumianku może być pomocny przy łagodnych dolegliwościach przewodu pokarmowego, takich jak wzdęcia, uczucie pełności, niestrawność czy skurczowe bóle brzucha. Związki zawarte w roślinie działają rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit, dlatego mogą ułatwiać oddawanie gazów i łagodzić napięcie w jamie brzusznej.
Rumianek bywa także stosowany wieczorem przy łagodnym napięciu nerwowym i trudnościach z wyciszeniem. Nie jest lekiem na bezsenność, ale ciepły napar oraz działanie uspokajające apigeniny mogą ułatwiać relaks i zasypianie. Przy utrzymujących się problemach ze snem, bólu brzucha lub nawracających objawach potrzebna jest konsultacja lekarska.
Poniższe zestawienie pokazuje najczęstsze zastosowania naparu:
| Problem | Działanie rumianku | Sposób przygotowania |
|---|---|---|
| Wzdęcia i niestrawność | Rozkurczowe i wiatropędne | Napar z suszonych koszyczków, pity po przestudzeniu |
| Skurczowe dolegliwości brzucha | Rozluźnienie mięśni gładkich przewodu pokarmowego | Napar stosowany zgodnie z informacją na opakowaniu surowca |
| Napięcie nerwowe i trudności z wyciszeniem | Łagodnie uspokajające i rozluźniające | Ciepły napar wieczorem |
| Podrażnienie jamy ustnej lub gardła | Łagodzące i przeciwzapalne | Napar używany jako płukanka po ostudzeniu |
Do przygotowania naparu można użyć jednej łyżki suszonych koszyczków na szklankę wrzącej wody. Naczynie należy przykryć i pozostawić na około 5–10 minut, a następnie przecedzić. Parzenie pod przykryciem ogranicza ulatnianie się części olejków eterycznych. W przypadku produktu w saszetkach trzeba stosować proporcje podane przez producenta.
Rumianek na skórę, oczy i gardło
Zewnętrznie rumianek stosuje się przy łagodnych podrażnieniach skóry, zaczerwienieniu, świądzie, drobnych otarciach i niewielkich stanach zapalnych. Gazę nasączoną ostudzonym naparem można przyłożyć jako okład. Nie należy przykładać gorącego płynu do skóry ani oczu, ponieważ może nasilić podrażnienie lub spowodować oparzenie.
Ostudzonego naparu można użyć także do płukania jamy ustnej i gardła. W przypadku oczu większe bezpieczeństwo zapewniają jałowe preparaty przeznaczone do okulistyki. Domowy napar nie jest sterylny, dlatego nie powinien zastępować leczenia zapalenia spojówek, urazu oka ani ropnej wydzieliny.
Kąpiel z dodatkiem rumianku może łagodzić podrażnienia większych powierzchni skóry i sprzyjać wyciszeniu. Przygotuj ją w następujący sposób:
- Wsyp susz do garnka i zalej wodą zgodnie z proporcjami podanymi na opakowaniu.
- Podgrzewaj wywar pod przykryciem, nie dopuszczając do gwałtownego parowania olejków.
- Przecedź płyn i dodaj go do ciepłej, ale nie gorącej wody w wannie.
- Przed kąpielą sprawdź temperaturę oraz wykonaj próbę na małym fragmencie skóry, zwłaszcza gdy masz skłonność do alergii.
Inhalacje z gorącej pary nie są dobrym wyborem dla małych dzieci ze względu na ryzyko oparzenia. Przy kaszlu, duszności, bólu zatok lub objawach infekcji należy dobrać postępowanie do przyczyny, a nie traktować rumianku jako zamiennika konsultacji medycznej.
Kiedy rumianek może zaszkodzić?
Rumianek jest zwykle dobrze tolerowany, ale nie dla każdego będzie bezpieczny. Największe znaczenie ma ryzyko reakcji alergicznej. Osoby uczulone na astrowate, między innymi chryzantemy, arnikę, nagietek lub ambrozję, mogą zareagować także na rumianek. Możliwe są objawy skórne, obrzęk, świąd, duszność, a w rzadkich przypadkach ciężka reakcja ogólnoustrojowa.
Ostrożność jest szczególnie ważna w następujących sytuacjach:
- alergia na rumianek lub inne rośliny z rodziny astrowatych,
- stosowanie leków przeciwzakrzepowych, w tym warfaryny, ponieważ rumianek może zwiększać ryzyko krwawienia,
- przyjmowanie leków uspokajających, nasennych, przeciwlękowych lub przeciwdrgawkowych, gdyż działanie wyciszające może się nasilać,
- ciąża, karmienie piersią i choroby przewlekłe, gdy stosowanie większych ilości lub skoncentrowanych preparatów wymaga konsultacji,
- niemowlęta i małe dzieci, u których napar, okłady oraz inhalacje należy stosować wyłącznie po uzgodnieniu z pediatrą.
Jeśli po zastosowaniu rumianku pojawią się obrzęk twarzy lub gardła, duszność, pokrzywka albo silne osłabienie, trzeba natychmiast przerwać stosowanie i wezwać pomoc medyczną. Przy braku poprawy dolegliwości po kilku dniach, nasilającym się bólu, gorączce lub zmianach skórnych wymagających leczenia również potrzebna jest konsultacja.
Notka farmaceutyczna: susz przechowuj w szczelnym, suchym i nieprzezroczystym opakowaniu, z dala od wilgoci, światła oraz intensywnych zapachów. Dzięki temu kwiaty dłużej zachowają aromat i jakość. Preparaty gotowe, olejki oraz kosmetyki należy przechowywać zgodnie z instrukcją producenta.
Rumianek sprawdza się głównie jako łagodne wsparcie przy niestrawności, napięciu nerwowym i podrażnieniach skóry lub błon śluzowych. Najważniejsze zasady to parzenie pod przykryciem, ostudzenie preparatu przed użyciem zewnętrznym oraz sprawdzenie alergii i możliwych interakcji z lekami.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku chorób przewlekłych, przyjmowania leków, ciąży, karmienia piersią oraz stosowania rumianku u dzieci skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
