Pokrzywę na liście zbiera się przede wszystkim od kwietnia do pierwszej połowy czerwca, zanim roślina zakwitnie. Wybieraj młode, zdrowe pędy o wysokości około 15–30 cm, a następnie susz je w cieniu, w przewiewnym miejscu lub w temperaturze 35–50°C.
Kiedy najlepiej zbierać pokrzywę?
Najlepszy termin zbioru liści pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica) przypada na kwiecień, maj i początek czerwca. Zbieraj ją przed kwitnieniem, gdy pędy są młode, miękkie i intensywnie zielone. W tej fazie liście mają najlepszy smak oraz wysoką zawartość składników odżywczych.
Do zbioru wybieraj górne partie pędu, zwykle cztery do sześciu liści. Najlepsze są rośliny o wysokości 15–30 cm, bez kwiatów, przebarwień i uszkodzeń. Jeżeli pokrzywa rośnie na własnej działce, regularne koszenie może pobudzić ją do wypuszczania nowych, młodych pędów także później.
Jak zbierać pokrzywę bezpiecznie?
Zbieraj pokrzywę rano, ale dopiero wtedy, gdy wyschnie rosa. Mokre rośliny trudniej przygotować do suszenia, ponieważ nadmiar wilgoci sprzyja zaparzaniu się i rozwojowi pleśni. Do ścinania użyj nożyczek albo sekatora, a dłonie i przedramiona osłoń odzieżą.
Przed wyjściem przygotuj:
- rękawiczki ogrodowe chroniące dłonie,
- nożyczki lub sekator do ścinania pędów,
- wiklinowy kosz, papierową torbę albo przewiewny pojemnik,
- odzież zakrywającą przedramiona.
Znaczenie ma także miejsce zbioru. Pokrzywa może gromadzić zanieczyszczenia z gleby i otoczenia, dlatego wybieraj stanowiska oddalone od ruchliwych dróg, zakładów przemysłowych i intensywnie nawożonych pól:
- nie zbieraj roślin w odległości mniejszej niż 400 m od dróg,
- omijaj pobocza, rowy przydrożne i zakurzone drogi gruntowe,
- nie wybieraj terenów w pobliżu fabryk, wysypisk i innych źródeł zanieczyszczeń,
- szukaj czystej łąki, obrzeża lasu albo sprawdzonego miejsca na działce.
Nie zbieraj pokrzywy po kwitnieniu do celów kulinarnych. Starsze liście stają się twardsze i mniej smaczne. Można je przeznaczyć na susz zielarski, ale młode pędy zebrane przed kwitnieniem są zwykle lepszym surowcem.
Kiedy zbierać liście, korzenie i nasiona pokrzywy?
| Część rośliny | Optymalny termin zbioru | Na co zwrócić uwagę? |
|---|---|---|
| Liście i młode pędy | Kwiecień–pierwsza połowa czerwca | Zbieraj przed kwitnieniem, z górnych części młodych pędów. |
| Korzenie | Wczesna wiosna lub jesień | Wykopuj po zakończeniu wegetacji albo przed jej rozpoczęciem. |
| Nasiona | Późne lato i jesień | Zbieraj dojrzałe owoce o zielonkawo-brązowym lub oliwkowym kolorze. |
Jak suszyć pokrzywę krok po kroku?
Do suszenia wybierz zdrowe liście i delikatne części pędów. Grube łodygi schną wolniej, dlatego najlepiej je usunąć. Nie myj pokrzywy przed suszeniem – dodatkowa woda może spowodować zaparzanie się surowca i pleśń. Zamiast tego zbierz ją w czystym miejscu i odrzuć liście zabrudzone lub uszkodzone.
- Oddziel młode liście i cienkie pędy od grubych łodyg. Usuń liście żółte, chore, uszkodzone przez owady lub wyraźnie zabrudzone.
- Rozłóż pokrzywę cienką, luźną warstwą na sicie, kratce, papierze albo czystej ściereczce. Nie układaj liści w grubych stosach.
- Ustaw susz w suchym, zacienionym i przewiewnym miejscu. Bezpośrednie słońce może pogorszyć kolor oraz jakość wysuszonych liści.
- Jeśli używasz suszarki do ziół, ustaw temperaturę w zakresie 35–50°C. Niższa temperatura wydłuża suszenie, ale pozwala łagodniej obchodzić się z surowcem.
- W piekarniku ustaw możliwie niską temperaturę i pozostaw drzwiczki lekko uchylone. Umożliwi to ujście pary wodnej i zmniejszy ryzyko zaparzenia lub przypalenia liści.
- Po wysuszeniu przełóż pokrzywę do szczelnego słoika lub innego zamykanego pojemnika. Przechowuj ją w suchym, chłodnym i zaciemnionym miejscu.
Naturalne suszenie może potrwać kilka dni, zależnie od wilgotności i przewiewu. Suszarka zwykle skraca ten czas, ale wymaga kontroli temperatury. Nie wkładaj do pojemnika liści, które są jeszcze elastyczne lub wyraźnie wilgotne.
Jak rozpoznać dobrze wysuszoną pokrzywę?
Gotowy susz powinien zachować zielony kolor, choć może być nieco jaśniejszy niż świeża roślina. Liście powinny łatwo kruszyć się w palcach, a łodyżki łamać się zamiast wyginać.
Zwróć uwagę na te oznaki:
- liście są suche i kruche,
- zachowały intensywnie zieloną barwę,
- nie mają zapachu stęchlizny ani wilgoci,
- nie są czarne, mokre ani miękkie w środku.
Brązowe lub czarne liście, zapach pleśni i ślady wilgoci oznaczają, że surowiec został źle wysuszony albo zaczął się psuć. Takiej partii nie przechowuj ani nie wykorzystuj.
Najprostsza zasada brzmi: zbieraj młode pędy przed kwitnieniem, w czystym miejscu, a po zbiorze szybko rozłóż je cienką warstwą do suszenia w cieniu i przewiewie.
