1 gal amerykański to dokładnie 3,785411784 litra, a 1 galon angielski to 4,54609 litra. W zaokrągleniu przyjmuje się 3,79 l dla galonu USA i 4,55 l dla galonu brytyjskiego. Poniżej znajdziesz dokładne wzory, tabele i przykłady praktyczne.
Czym jest galon i gdzie się go stosuje?
Galon (skrót gal) to miara objętości cieczy i ciał sypkich. Funkcjonuje głównie w krajach anglosaskich, ale przez globalizację rynku technologii wodnych i paliw regularnie pojawia się także w dokumentacji europejskiej. W Europie podstawą jest litr oraz metr sześcienny, jednak wielu producentów membran osmotycznych i pomp pochodzi ze Stanów Zjednoczonych.
Ta jednostka nie jest jednoznaczna. W zależności od regionu i zastosowania może oznaczać inną ilość litra. Aby poprawnie przeliczyć pojemność zbiornika, przepływ pompy lub wydajność filtra, trzeba najpierw ustalić wariant galonu. Pomyłka na tym etapie może w instalacji hydraulicznej oznaczać różnicę sięgającą ponad 0,75 litra na każdej jednostce.
W technice wodnej i paliwowej standardem jest galon amerykański, czyli 3,78541 l. Galon brytyjski ma 4,54609 l i pojawia się głównie w starszej dokumentacji z Wielkiej Brytanii.
Rodzaje galonów i ich dokładne wartości
W praktyce spotyka się trzy główne warianty galonu:
- galon amerykański dla płynów – 3,785411784 litra,
- galon angielski – 4,54609 litra,
- galon amerykański dla ciał sypkich – 4,40488377086 litra,
- punkt odniesienia: 1 litr – 0,2641720524 galona amerykańskiego.
Galon amerykański dla płynów
Jest najczęściej wykorzystywany w instalacjach odwróconej osmozy i w przemyśle naftowym. Definiuje się go jako 231 cali sześciennych, co daje 3,785411784 litra. W uproszczonych obliczeniach używa się wartości 3,78541 l.
Galon angielski i suchy galon amerykański
Galon angielski ma 4,54609 litra i odpowiada 4 kwartom angielskim lub 8 pintom angielskim. Galon amerykański dla ciał sypkich to z kolei 4 kwarty amerykańskie i 8 pint amerykańskich, a jego wartość wynosi 4,40488377086 litra. Różnica między pierwszym a drugim wynosi ponad 0,75 litra.
W hydrotechnice suchy galon praktycznie nie występuje, a angielski pojawia się rzadko – zwykle w starszych specyfikacjach brytyjskich urządzeń. Mniejsze podziały także bywają inne: uncja płynu w USA stanowi 1/128 galona amerykańskiego, natomiast uncja cieczy imperialnej to 1/160 galona imperialnego.
Jak liczyć zamianę galonów na litry?
Liczenie w jedną stronę wymaga pomnożenia liczby galonów amerykańskich przez 3,785411784. W drugą stronę liczbę litrów mnoży się przez 0,2641720524. Dla przykładu 15 litrów daje 3,9625807854 galona amerykańskiego.
W uproszczeniu wystarczy podzielić litry przez 3,78541 albo pomnożyć przez 0,26417. Takie zaokrąglenia sprawdzają się w handlu detalicznym, natomiast w farmacji, branży automotive czy zakładach produkcyjnych wymagana jest pełna precyzja. Niedokładna konwersja może przełożyć się na zły dobór pomp dozujących, za mały zbiornik buforowy lub niewydolność systemów chłodzenia.
W motoryzacji mpg oznacza liczbę mil na galon, a europejski wskaźnik l/100 km pokazuje zużycie paliwa na 100 kilometrów. Przy wartości 8 l/100 km wynik to 29,4 mpg dla galonu amerykańskiego, bo stosuje się wzór 235,21 podzielone przez l/100 km. Dla galonu brytyjskiego dzielnik rośnie do 282,48.
Rzeczywiste spalanie zależy od stylu jazdy, warunków drogowych i stanu technicznego pojazdu. Wartości katalogowe różnią się więc od wyników pomiarów w codziennym użytkowaniu, ale sama matematyka opiera się na stałych przelicznikach.
Galony w odwróconej osmozie i wydajności membran
Proces odwróconej osmozy pochodzi z rynku amerykańskiego, dlatego producenci membran osmotycznych podają ich nominalną wydajność w galonach na dobę (GPD). Aby dobrać pompę wspomagającą lub zaprojektować zbiornik buforowy, europejski inżynier musi przełożyć te dane na litry na godzinę (l/h) lub metry sześcienne na dobę (m3/24h).
Najpopularniejsze wydajności prezentują się tak:
| Wydajność membrany | Litry na dobę | Litry na godzinę |
| 50 GPD | ok. 189 l/24h | ok. 7,8 l/h |
| 75 GPD | ok. 283 l/24h | ok. 11,8 l/h |
| 100 GPD | ok. 378 l/24h | ok. 15,7 l/h |
| 400 GPD | ok. 1514 l/24h | ok. 63,0 l/h |
Podane liczby są zaokrąglone i dotyczą optymalnych warunków pracy, czyli właściwego ciśnienia oraz temperatury wody. W instalacjach uzdatniania wody i przy produkcji wody demineralizowanej taka konwersja jest codziennością. Automatyczne kalkulatory przepływu obsługują jednostki GPD, GPH, l/24h, l/h, m3/24h oraz m3/h, co całkowicie eliminuje błąd ręcznych wyliczeń.
Baryłka ropy a galon – co warto wiedzieć?
W przemyśle naftowym galon amerykański wchodzi w skład jednostki o nazwie baryłka ropy. Jedna baryłka to 42 galony amerykańskie, a więc około 158,987 litra. W uproszczeniu można przyjąć, że baryłka ropy zawiera ok. 159 litrów, a jeden litr odpowiada około 0,00629 baryłki.
Jednostka ta wywodzi się z XIX wieku, gdy ropa była transportowana w drewnianych beczkach. Dziś transport odbywa się rurociągami i cysternami, ale 42 galony nadal stanowią normę handlową. Na giełdach towarowych NYMEX i ICE ceny ropy podaje się w dolarach za baryłkę, a kontrakty terminowe futures pomagają inwestorom i rządom porównywać globalne trendy. Produkty powstające z ropy naftowej podlegają przy tym akcyzie, dlatego dokładna konwersja objętości ma znaczenie również w rozliczeniach.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile litrów ma galon amerykański i galon brytyjski?
Galon amerykański ma dokładnie 3,785411784 litra (często zaokrąglany do 3,79 l), natomiast galon brytyjski to 4,54609 litra (zwykle podawany jako 4,55 l).
Czy istnieją różne rodzaje galonów?
Tak — używa się m.in. galonu amerykańskiego płynnego, galonu angielskiego oraz amerykańskiego galonu suchego, które mają różne objętości.
Jak przeliczyć galony amerykańskie na litry i odwrotnie?
Aby przekonwertować galony amerykańskie na litry, mnoży się przez 3,785411784, a litry na galony mnoży się przez 0,2641720524 (w praktyce można użyć zaokrągleń 3,78541 i 0,26417).
Dlaczego ważne jest rozróżnienie między galonami w instalacjach hydraulicznych?
Bo różne wersje galonu różnią się objętością nawet o ponad 0,75 l, a pomyłka może skutkować błędnym doborem pomp, zbiorników lub wydajności filtrów.
Jak galony odnoszą się do wydajności membran do odwróconej osmozy?
Producenci podają wydajność w galonach na dobę (GPD), które trzeba przeliczyć na l/24h lub l/h, by dobrać pompę i zbiornik zgodnie z europejskimi jednostkami.
Ile litrów daje 50 GPD i ile to w litrach na godzinę?
50 GPD to około 189 litrów na dobę, czyli przybliżenie około 7,8 litra na godzinę.
Ile litrów ma baryłka ropy i ile galonów w niej jest?
Baryłka ropy zawiera 42 galony amerykańskie, co daje około 158,987 litra (w praktyce przyjmuje się około 159 l).
Jak przelicza się zużycie paliwa z l/100 km na mpg?
Dla galonu amerykańskiego stosuje się dzielnik 235,21, więc przy 8 l/100 km wynik wynosi około 29,4 mpg, a dla galonu brytyjskiego używa się dzielnika 282,48.
