Ile trwa doba na Wenus? Poznaj fascynujące fakty

Na Wenus doba gwiazdowa trwa 243,0226 dni ziemskich, a doba słoneczna 116,75 dnia ziemskiego. To oznacza, że jeden wenusjański dzień jest dłuższy od tamtejszego roku. W dalszej części porównasz te wartości z ziemskimi i poznasz przyczyny tak powolnej rotacji.

Jak długo trwa doba gwiazdowa na Wenus?

Czas jednego pełnego obrotu planety wokół własnej osi wynosi 243,0226 dni ziemskich. To wartość nazywana dobą gwiazdową, czyli okresem obrotu względem odległych gwiazd. Dla porównania, jej pełny obieg wokół Słońca zajmuje 225 dni ziemskich, więc jeden obrót trwa dłużej niż cały rok.

Tak długi dzień sprawia, że powierzchnia bardzo długo pozostaje zwrócona w stronę Słońca lub pogrążona w ciemności. Z tego powodu dobowe wahania temperatury mogłyby być ogromne, ale gęsta atmosfera skutecznie je wyrównuje. Na powierzchni utrzymuje się średnio około 460 stopni Celsjusza zarówno w dzień, jak i w nocy.

Czym różni się doba słoneczna od gwiazdowej?

Doba słoneczna to czas między dwoma kolejnymi wschodami Słońca. Na Wenus wynosi 116,75 dnia ziemskiego, czyli znacznie mniej niż okres obrotu gwiazdowego. Ta różnica wynika z połączenia ruchu obiegowego wokół Słońca z rotacją wsteczną planety.

W praktyce rok wenusjański zawiera tylko 1,92 doby słonecznej. Oznacza to, że z perspektywy powierzchni jednego pełnego obiegu wokół Słońca doświadcza się mniej niż dwóch wschodów naszej gwiazdy. Tak nietypowy układ nie występuje na żadnej innej planecie skalistej w Układzie Słonecznym.

Poniższa tabela zestawia najważniejsze parametry dobowe obu planet:

Jak rotacja wsteczna wpływa na cykl dnia i nocy?

Wenus obraca się w kierunku przeciwnym do ruchu większości planet, w tym Ziemi. Astronomowie nazywają to rotacją wsteczną. Jej skutkiem jest odwrócenie kierunku wschodów i zachodów Słońca – na tej planecie gwiazda wschodzi na zachodzie i chowa się na wschodzie.

Ruch wsteczny sprawia, że doba słoneczna wypada krócej niż doba gwiazdowa, co jest sytuacją odwrotną do ziemskiej. Podobny kierunek obrotu ma jeszcze Uran, ale to Wenus wyróżnia się najwolniejszym tempem obrotu spośród wszystkich planet Układu Słonecznego.

Na Wenus Słońce wschodzi na zachodzie i zachodzi na wschodzie, co wynika z rotacji wstecznej planety.

Dlaczego tempo rotacji planety się zmienia?

Tempo obrotu Wenus nie jest wartością stałą. Pomiary radarowe wykazały, że długość doby potrafi różnić się o co najmniej 20 minut pomiędzy kolejnymi okresami obserwacji. To ewenement wśród skalistych planet, którego nie notuje się w takiej skali na Ziemi.

Za zmiany odpowiada przede wszystkim gęsta atmosfera. Ciśnienie przy powierzchni wynosi 92 razy więcej niż na Ziemi, a atmosfera składa się w 96,5% z dwutlenku węgla i w 3,5% głównie z azotu. Tak masywna powłoka wymienia pęd z twardym podłożem, co na przemian przyspiesza i spowalnia obrót globu.

Tempo rotacji Wenus jest zmienne – długość doby potrafi różnić się o co najmniej 20 minut.

Dodatkowo szybkie prądy atmosferyczne w górnych warstwach chmur osiągają prędkość 300 km/h i okrążają planetę w ciągu czterech dni ziemskich. Ten tak zwany super obrót atmosfery oddziałuje na powierzchnię i pogłębia niestabilność tempa rotacji. Naukowcy wciąż badają szczegóły tej wymiany energii.

Jakie misje zmierzyły długość dnia na tej planecie?

Dokładne informacje o dobie gwiazdowej i słonecznej pochodzą głównie z obserwacji radarowych. Zespół z UCLA wielokrotnie odbijał sygnały radarowe od powierzchni planety, co pozwoliło wyznaczyć średnią dobową z dużą precyzją. Dzięki temu wiemy, że przy planowaniu lądowań różnice w rotacji mogą przesunąć miejsce osadzenia nawet o 30 km.

Badania radzieckich sond Wenera

Wcześniej dane zbierały radzieckie sondy programu Wenera, które od lat 60. XX wieku wchodziły w atmosferę i lądowały na powierzchni. Wenera 7 przekazała pierwsze dane telemetryczne z powierzchni innej planety, a Wenera 9 i 10 dostarczyły pierwsze zdjęcia gruntu. Ich pomiary uzupełniły wiedzę o warunkach, w jakich funkcjonuje ten glob.

Radarowe pomiary z UCLA i sond Magellan

Amerykańska sonda Magellan wykonała radarowe mapy 98% powierzchni, co również uszczegółowiło model rotacji. Europejska sonda Venus Express badała interakcje między atmosferą a podłożem, potwierdzając, że masywna powłoka gazowa wpływa na tempo obrotu. Obserwacje te wyjaśniły, dlaczego wcześniejsze szacunki długości dnia różniły się między sobą.